މާލީ މުޢާމަލާތްތައް ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރާ ދުނިޔެއެއްގައި، ގިނަ ބަޔަކު އަދިވެސް އިސްލާމީ ފައިނޭންސިންގ އާއި އާންމު ބޭންކިންގ އޮޅުވާލައެވެ. އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި ދެ ނިޒާމުންވެސް ނަތީޖާއަކަށްވަނީ އިތުރު ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމެވެ. ނަމަވެސް، އަދަދުތަކުގެ ފަހަތުގައި ވަނީ ހަމައެކަނި އިންސައްތަ ނުވަތަ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ތާވަލަށްވުރެ މާ ފުންކޮށް ދާ އަސާސީ ތަފާތެކެވެ. މި އޮޅުންބޮޅުމުގެ ސަބަބުން، ޚާއްޞަކޮށް އިސްލާމީ އިޤްތިޞާދީ އުޞޫލުތަކާ އަހުލުވެރިނުވާ މީހުންގެ މެދުގައި، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އޮޅުން އަރާފައިވާ ޚިޔާލުތަކެއް އުފެދިފައިވެއެވެ.

މައްސަލައިގެ އަސްލު: ފައިދާ އާއި އިންޓްރެސްޓް
އިސްލާމީ ފައިނޭންސް ބިނާވެފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ - އިސްލާމީ ޤާނޫނުގެ - ބިންގަލުގެ މައްޗަށެވެ. މި ޤާނޫނުގައި ރިބާ (އިންޓްރެސްޓް) ސާފުކޮށް މަނާކުރެއެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް، އާންމު ބޭންކިންގ ދެމިއޮންނަނީ ދޫކުރާ ފައިސާއިން އިންޓްރެސްޓް ނެގުމާއި ހޯދުމުގެ މައްޗަށެވެ. މި ތަފާތަކީ ހަމައެކަނި ޓެކްނިކަލް ތަފާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަޚްލާޤީ، ސުލޫކީ އަދި ރޫޙާނީ ތަފާތެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް ވިޔަފާރި ހުއްދަކޮށް އިންޓަރެސްޓް (ރިބާ) ޙަރާމްކުރައްވާފައިވެއެވެ.

އާންމު ބޭންކުތަކުން ނަތީޖާއަކަށް ބެލުމެއްނެތި އިންޓްރެސްޓް ނަގާ ލޯނުތައް ދޫކުރާއިރު، އިސްލާމީ ފައިނޭންސިންގ ހިނގަނީ ރިސްކު ހިއްސާކުރާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މުރާބަޙާ (އަގަށް އިތުރުކޮށްގެން ވިއްކުން)، މުޟާރަބާ (ފައިދާ ހިއްސާކުރާ ޕާޓްނަރޝިޕް)، އަދި އިޖާރާ (ކުއްޔަށް ހިފުމަށްފަހު ގަތުން) ހިމެނެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ގޮތެއްގައިވެސް ދެފަރާތުން ފައިދާ ނުވަތަ ގެއްލުން ހިއްސާކުރެއެވެ. މިއީ ވިޔަފާރި މޮޑެލެކެވެ - ދަރަނީގެ ދަލެއް ނޫނެވެ.

އޮޅުން އަރާފައިވާ ވިސްނުން: ތިބާ އަދިވެސް އިތުރަށް ފައިސާ ދައްކަނީހެއްޔެވެ؟
އާންމުކޮށް ދެކެވޭ އެއް ވާހަކައަކީ، އިސްލާމީ ލޯނުތަކުގައިވެސް ތިބާ އަދިވެސް އިތުރަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ވާހަކައެވެ. ނަމަވެސް ފައިސާ ދައްކަނީ ކޮންއެއްޗަކަށް އަދި ކިހިނެއްކަން ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. އިސްލާމީ ފައިނޭންސްގައި، ތިބާ ގަންނަނީ އެއްޗެއް ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް އެއްބަސްވެފައިވާ ފައިދާއެއް ލިބޭ އަގަކަށެވެ. ބޭންކުން ފައިސާ ދޫކޮށްފައި އިތުރަށް އަނބުރާ ހޯދާކަށް ނޫޅެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ބޭންކުން ތިބާއަށް އެއްޗެއް ވިއްކައި، ޙަލާލު ފައިދާއެއް ހޯދަނީއެވެ. ފައިދާ ހާމަކުރެވެނީ ކުރިއާލައެވެ. އިންޓްރެސްޓް ފަދައިން ވަގުތު ފާއިތުވުމާއެކު ސިއްރުން އިތުރުވަމުންދާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެއްނޫނެވެ. މުޢާމަލާތް ހިނގަނީ ހާމަކަން ބޮޑު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ.

އިސްލާމީ ފައިނޭންސިންގއަކީ ދީނީ ގޮތުން ބަންދުކޮށްފައިވާ އާންމު ބޭންކިންގގެ ވައްތަރެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅިން ތަފާތު ފަލްސަފާއެކެވެ. އަޚްލާޤާއި، ޕާޓްނަރޝިޕާއި އަދި އިލާހީ މަގުދެއްކެވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ފަލްސަފާއެކެވެ. އެއީ އިންޓްރެސްޓްގެ ނިޒާމެއް ނޫނެވެ. ވިޔަފާރީގެ ނިޒާމެކެވެ. އިންސާފުވެރިކަމުގެ މަގެކެވެ.